Przepisy kulinarne

Grzyby cieszą się uznaniem ze względu na swój niezwykły smak i aromat.

Przyrządzane są na wiele sposobów: smażone, gotowane, marynowane, itd. Poniżej kilka ciekawszych przepisów.

Kotleciki grzybowo-orzechowe

Do zrobienia tego dania potrzebne będzie: 10 grzybów (gatunek według uznania, ja polecam borowiki), 1 szklanka posiekanych orzechów włoskich, 2 surowe jajka, 2 jajka ugotowane na twardo, 3 łyżki śmietany, 1 bułka, 1 szklanka bułki tartej, 4 łyżki masła, 1 cebula, sól i pieprz.

Przygotowanie:

Cebulę posiekaj w drobną kosteczkę. Bułkę namocz w śmietanie. Rozgrzej patelnię i rozpuść na niej masło. Na rozgrzanym maśle zeszklij posiekaną cebulę. Grzyby drobno posiekaj, a następnie dorzuć do cebuli (na patelnię). Ugotowane jajka drobno posiekaj. Podsmażoną cebulę z grzybami zdejmij z ognia, a następnie dodaj do nich orzechy włoskie, 2 żółtka oraz 2 łyżki bułki tartej. Wszystko razem wymieszaj i dopraw do smaku solą i pieprzem. Ubij pianę z 2 białek, a następnie dodaj ją do masy. Uformuj kotleciki, które podsmaż na złoty kolor na oliwie z oliwek (oleju).

Smacznego!

Grzyby w śmietanie – idealna potrawa do makaronu penne

Do zrobienia tego dania potrzebne będzie: ok. 500g grzybów (gatunek według uznania), 2 cebule, 2 łyżki masła, natka pietruszki, 1 szklanka słodkiej śmietany (najlepiej 30%), ½ szklanki startego żółtego sera (najlepiej gouda), pieprz i sól.

Przygotowanie:

Rozgrzej patelnię i rozpuść na niej masło. W tym czasie drobno pokrój cebulę i grzyby. Pokrojoną cebulę zeszklij na maśle, a następnie dorzuć grzyby. Po kilku minutach smażenia całość zalej szklanką śmietany. Poczekaj aż śmietana zacznie się gotować, wtedy dopraw sos do smaku. Dodaj ser żółty, po ok. 2 minutach dodaj posiekaną natkę pietruszki. Całość dokładnie wymieszaj.

Smacznego!

Sałatka grzybowa

Do zrobienia tego dania potrzebne będzie: ok. 30 dag suszonych borowików, 750g pieczarek, 1 cebula, natka pietruszki, 2 pory, 1 liść laurowy, 1 łyżeczka musztardy, 1 łyżka oleju, 1 łyżeczka pieprzu ziarnistego, cukier, sól i pieprz.

Przygotowanie:

Suszone grzyby namocz w zimnej wodzie, następnie odciśnij, drobno pokrój i ugotuj w wodzie, w której się moczyły. Cebule pokrój w drobna kosteczkę i dodaj do gotujących się grzybów wraz z przyprawami. Następnie do wywaru dodaj łodyżki pietruszki i zielone liście porów. Całość gotuj około 10 minut, a następnie odcedź. Pieczarki poprzekrawaj na pół i gotuj około 3 minut. Wywar odparuj do 1/8 jego objętości. Posiekaj natkę pietruszki, a pory pokrój w cienkie paseczki. Do gorącego wywaru dodaj olej i musztardę oraz pozostałe składniki. Całość przykryj i chwilę odczekaj.

Smacznego! ( i miłej wyprawy do lasu)

Poradnik grzybiarza

Co musisz wziąć ze sobą, wybierając się do lasu na grzybobranie?

Przede wszystkim ubranie: długie gumowce – chronią przed rosą, grube skarpety – zapewniają ciepło i komfort, kurtka przeciwdeszczowa – na niezapowiedziane ulewy.

Niezbędny sprzęt: nóż – musisz mieć czym obcinać grzyby, atlas grzybów (najlepiej z wyraźnymi zdjęciami) – w razie wątpliwości będziesz mógł porównać znaleziony okaz ze zdjęciem, szmatka – może przydać się do oczyszczania grzybów z ziemi i liści, koszyk wiklinowy – gdzieś trzeba pakować znalezione okazy.

Podczas grzybobrania bardzo ważna jest koncentracja i spostrzegawczość (niektóre grzyby są sprytnie ukryte – tylko sprawne oko może je dostrzec). Pamiętaj, że grzyby rosną zwykle w gromadach, jeśli znajdziesz jednego, dokładnie obejrzyj również otaczający go teren. Jeśli znajdziesz grzyba, najpierw dokładnie mu się przyjrzyj, ponieważ istnieje ryzyko, że nie jest to ten, za którego się podaje (wiele grzybów trujących jest bardzo podobnych do tych jadalnych gatunków). Jeśli poczujesz choćby cień wątpliwości, porównaj znaleziony okaz ze zdjęciem w atlasie, przeczytaj też opis i postaraj się znaleźć wszystkie jego cechy charakterystyczne. Jeśli nadal nie jesteś pewien, możesz polizać grzyb pod kapeluszem, jeśli poczujesz gorzki smak, oznacza to, że jest to jednak niejadalny okaz.

Pamiętaj, że grzybów nie można wyrywać, jeśli chcesz zebrać jakiś okaz, postaraj się go wykręcić, a pozostałą grzybnię przykryj ziemią. W razie problemów, możesz też użyć noża, jednak nigdy nie zostawiaj obciętego trzonka w ziemi, bo zgnije i w tym miejscu nie pojawi się już nowy grzyb (a tak będziesz znać miejsce, gdzie za jakiś czas z pewnością pojawi się kolejna owocnia).

Nie zbieraj zbyt młodych grzybów, ponieważ trudno jest rozpoznać wszystkie cechy, świadczące o tym, że należy on do grzybów jadalnych. Nie zbieraj też zbyt starych grzybów, ponieważ są niezdrowe. Jeśli znajdziesz niejadalny lub trujący grzyb, nie niszcz go – bowiem może on stanowić pożywienie dla jakichś leśnych stworzeń.

Po oczyszczeniu zebranych okazów przy pomocy szmatki, ułóż je w koszyku kapeluszami do dołu.

Grzyby trujące

Niektóre gatunki grzybów po zjedzeniu mogą wywołać niepożądane skutki w organizmie ludzkim – mowa tu o grzybach trujących.

Tego rodzaju grzyby dzieli się na kilka grup, ze względu na charakter ich działania na człowieka:

1. Gastrotoksyczne – zawierają cały szereg różnych toksyn, które mogą wywołać wymioty, biegunkę lub nudności. Do tego rodzaju grzybów należą m.in.: gąski, pieczarki, mleczaje, tęgoskóry, olszówki, a także niektóre borowiki.

2. Halucynogenne – zawierają psylocybinę i psylocynę, które mogą wywołać uczucie błogostanu lub psychozę, halucynacje lub wymioty. Do tego rodzaju grzybów należą m.in.: łysiczka meksykańska, łysiczka lancetowata (najpopularniejsza w Polsce), a także Psilocybe cubensis, Psilocybe tampanensis oraz Copelandia cyanescens.

3. Cytotoksyczne – zawierają amanitynę, fallotoksynę oraz orellaninę, które mogą wywołać ból brzucha lub silne wymioty, w bardziej skrajnych wypadkach mogą doprowadzić nawet do uszkodzenia nerek, ośrodkowego układu nerwowego lub wątroby – UWAGA: ich działanie jest opóźnione, nawet do kilku dni po zjedzeniu. Do tego rodzaju grzybów należą m.in.: muchomor sromotnikowy i jego podgatunki, zasłonak rudy, hełmówka obrzeżona oraz niektóre rodzaje czubajek.

4. Ośrodkowe – zawierają gyromitrynę, która może wywołać ból brzucha, silne wymioty, biegunkę, zaburzenia świadomości, zaburzenia koordynacji, a nawet uszkodzenie nerek i wątroby – UWAGA: ich działanie jest opóźnione, zwykle do kilku godzin po zjedzeniu. Do tego rodzaju grzybów należy m.in.: piestrzenica kasztanowata.

5. Quasi-atropinowe – zawierają kwas ibotenowy, muskarynę oraz muscymol, które mogą wywołać zawroty głowy, zaburzenia wzroku, biegunkę, wymioty, ból głowy lub naprzemienną senność i pobudzenie. Do tego rodzaju grzybów należy m.in.: muchomor czerwony.

6. Obwodowe – zawierają muskarynę, która może wywołać biegunkę, torsje, przyspieszone bicie serca, spadek ciśnienia tętniczego lub ślinotok. Do tego rodzaju grzybów należą m.in.: borowik grubotrzonawy, borowik szatański, borowik ponury, strzępak ceglasty oraz strzępak czerwony.

7. Podobne do zatruć muchomorami – zawierają fascykulole, która może wywołać zaparcia, wymioty lub biegunkę. Do tego rodzaju grzybów należy m.in.: maślanka wiązkowa.

Wartości odżywcze grzybów

Wiele osób uważa, ze grzyby są bogate w wartości odżywcze, a w związku z tym zdrowe dla organizmu. Należy jednak pamiętać, że każdy organizm jest inny, a więc może zupełnie inaczej reagować na spożywane grzyby.

Warto wiedzieć, że…

Jeśli zgubimy się w lesie, a przy sobie nie będziemy mieć jedzenia, to grzyby mogą posłużyć nam, jako pełnowartościowe pożywienie (oczywiście trzeba wiedzieć, które grzyby nadają się do spożycia, a których lepiej unikać). Kubki smakowe człowieka reagują na grzyby podobnie jak na mięso (grzyby często zwane są „leśnym mięsem”).

Grzybów nie powinny jeść dzieci, a także ludzie mający problemy z pracą wątroby, nerek oraz przewodu pokarmowego. Pomimo wszelkich walorów smakowych i aromatycznych grzybów, trzeba pamiętać, że jest to jednak przysmak ciężkostrawny.

Grzyby składają się głównie z wody (80-90%), przypominając w tym niektóre warzywa (np. marchewkę). Po odparowaniu wody pozostaje głównie białko, w mniejszych ilościach również cukry. Większa zawartość białka znajduje się w nóżkach grzybów, jednak jest to tzw. fungin, który nie jest przyswajany przez ludzki organizm. Dla człowieka pożywniejszy jest kapelusz, w którym znajduje się duża zawartość soli mineralnych. Składnikiem grzybów są również tłuszcze i kwasy organiczne, których można znaleźć spore ilości. Są to m.in.: kwas jabłkowy, winny, fumarowy oraz cytrynowy.

W grzybach znaleźć można również witaminy. Najczęściej spotykana jest witamina A, D, PP, B1 i B2, choć można też znaleźć śladowe ilości np. witaminy C. Oczywiście zawartość witamin jest różna w zależności od gatunku grzyba, np. w kurce występuje duża ilość witaminy A, a także w mniejszych ilościach witamina D, najmniej jest natomiast witaminy B2.

Grzyby jadalne mają również wiele walorów smakowych i aromatycznych, w związku z czym często używane są jako przyprawy do różnego rodzaju dań.

Co ciekawe, grzyby mogą również wspomagać odchudzanie. W jaki sposób? Otóż podczas odchudzania bardzo ważne jest spalanie energii przez wykonywanie jakiegoś wysiłku fizycznego, a podczas grzybobrania spalić można jej naprawdę sporo.